روزی که اصفهان به خون نشست و جرقه انقلاب زده شد

به گزارش خبرگزاری حوزه از اصفهان، تابستان ۱۳۵۷، نهضت اسلامی مردم ایران به نقطه جوش رسیده بود؛ هم‌زمانی این التهاب سیاسی با ماه مبارک رمضان، بر شور معنوی و انگیزه دینی مردم افزود؛ مساجد اصفهان مملو از جمعیتی بود که علاوه بر عبادت، در جلسات تفسیر قرآن و سخنرانی‌های روشنگرانه شرکت می‌کردند؛ جلساتی که به گفته مبارزان آن دوران، بستری برای آگاهی‌بخشی سیاسی نیز بود.

در همین فضا، دستگیری آیت‌الله طاهری توسط ساواک موجی از خشم عمومی را برانگیخت و مردم در اعتراض به این اقدام، در منزل آیت‌الله خادمی تحصن کردند؛ تحصنی که به‌سرعت به یک کانون مقاومت مردمی بدل شد. اطعام متحصنان را برخی از خیرین و بازاریان شهر بر عهده گرفتند و با وجود محدودیت‌های شدید اطلاع‌رسانی، مردم از سراسر استان و حتی دیگر شهرها برای حمایت از مبارزان اصفهان راهی این خانه شدند؛ جمعیتی که به تعبیر شاهدان، جای سوزن انداختن نبود.

۱۹ مرداد ۱۳۵۷؛ ۵ رمضان ۱۳۹۸ هجری قمری

در چنین شرایطی، روز ۱۹ مرداد ۱۳۵۷ فرا رسید؛ روزی که با پنجم رمضان مقارن بود؛ مأموران رژیم شاه به مردمی که از منزل آیت‌الله خادمی خارج می‌شدند حمله کردند. تیراندازی مستقیم در کوچه‌ها و خیابان‌های اطراف، صحنه‌هایی خونین رقم زد؛ در این یورش، ۱۰ تن از مردم به شهادت رسیدند و حدود ۱۰۰ نفر مجروح شدند.

شهیدان این واقعه تاریخی عبارت بودند از: سید حسین دوازده امامی، مهدی قیومیان، حسن زارع، محمدحسن منتظری نجف‌آبادی، رسول باطنی، صفرعلی غلامی قهدریجانی، رسول نم نبات، عباسعلی ذاکر حسین‌آبادی و جمعی دیگر از مبارزان که نامشان در حافظه مردم اصفهان جاودانه شد.

نخستین حکومت نظامی در اصفهان

عصر همان روز، حکومت نظامی در اصفهان برقرار شد؛ عبور و مرور از ساعت ۲۰ تا ۶ صبح ممنوع اعلام گردید و این نخستین‌بار بود که چنین محدودیتی در شهر اعمال می‌شد اما برخلاف تصور رژیم، این اقدام نه‌تنها موجب عقب‌نشینی مردم نشد، بلکه مبارزات را وارد مرحله‌ای تازه کرد.

امام خمینی از نجف اشرف، با صدور پیامی حوادث اصفهان و شیراز را محکوم کردند. در بخشی از این پیام آمده بود: کشتار بی‌رحمانه اصفهان به دنبال حیله و دروغ و افترا موجب تأثر و تأسف بسیار است؛ اکنون اهالی اصفهان به اسم حکومت نظامی بدون مجوز قانونی در زیر چکمه خونخواران شاه از اجتماعات دینی ممنوع هستند و حق اظهار نظر ندارند.این پیام تأثیری عمیق بر روحیه مردم اصفهان گذاشت و خون تازه‌ای در رگ‌های مبارزه جاری ساخت.

پیشگامی اصفهان در مسیر انقلاب

حجت‌الاسلام احمد سالک، نماینده ادوار مجلس شورای اسلامی، در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در اصفهان، ۵ رمضان را «پیشگام همه حرکت‌های انقلابی در کشور» دانست و گفت: پیش از انقلاب در اصفهان جلسات آشکار و نیمه‌مخفی با محوریت تفسیر قرآن برگزار می‌شد که در دل آن، هسته‌های مقاومت سه، پنج، هفت و یازده نفره شکل گرفته بود.

وی افزود: این شبکه‌های منسجم مردمی، زمینه‌ساز انسجام اجتماعی و آمادگی برای مقابله با رژیم بودند؛ تحصن مادرانی که فرزندانشان در زندان‌های ساواک شکنجه می‌شدند، یکی دیگر از جلوه‌های این مقاومت بود؛ تحصنی ۱۵ روزه که سرانجام به واقعه خونین ۵ رمضان انجامید.

حجت‌الاسلام سالک با اشاره به رونمایی از کتاب «تحصن؛ روایت واقعه پنج رمضان در خانه انقلاب» تأکید کرد: خاطرات این حادثه در ۳۶ جلسه ثبت و در مرکز اسناد کشور نگهداری شده است؛ روایتی مستند از روزی که اصفهان مسیر مبارزه را شتاب داد.

رمضان، معنویت و مقاومت

هم‌زمانی این قیام با ماه مبارک رمضان، بُعدی معنوی به آن بخشید؛ مردمی که روزه‌دار بودند، با انگیزه‌ای الهی در میدان ایستادند؛ شب‌های قدر آن سال در حالی فرا رسید که شهر هنوز در التهاب حکومت نظامی می‌سوخت، اما ایمان و همبستگی اجتماعی، انسجام مبارزان را دوچندان کرد.

میراث ۵ رمضان

واقعه ۵ رمضان، نقطه عزیمتی بود که نشان داد سرکوب نظامی نمی‌تواند اراده مردم را درهم بشکند؛ این روز، اصفهان را به عنوان یکی از کانون‌های اصلی شتاب انقلاب معرفی کرد و الگویی از پیوند دین، آگاهی و مقاومت مردمی را به نمایش گذاشت.

امروز، در سالگرد آن واقعه، یاد شهیدان ۵ رمضان یادآور مسئولیتی تاریخی است؛ حفظ روایت صحیح انقلاب، انتقال تجربه‌ها به نسل جوان و پاسداشت خون‌هایی که در کوچه‌های این شهر جاری شد تا نهال آزادی به ثمر بنشیند.

گزارش از حدیثه وهابی